ಸಾರ್ವಜನಿಕ ವಿತರಣಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ(ಪಿಡಿಎಸ್) ನೀಡಲಾಗುವ ಅಕ್ಕಿಯ ದುರುಪಯೋಗವನ್ನು ತಡೆಯುವ ಪ್ರಯತ್ನದಲ್ಲಿ, ಅನ್ನಭಾಗ್ಯ ಯೋಜನೆಯಡಿ ಪ್ರಸ್ತುತ ನೀಡಲಾಗುತ್ತಿರುವ ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಐದು ಕೆಜಿ ಅಕ್ಕಿಗೆ ಪರ್ಯಾಯವಾಗಿ ಪೌಷ್ಟಿಕ-ಸಮೃದ್ಧ ಅಗತ್ಯ ಸರಕುಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುವ “ಇಂದಿರಾ ಆಹಾರ ಕಿಟ್ಗಳನ್ನು” ಪರಿಚಯಿಸುವ ಬಗ್ಗೆ ರಾಜ್ಯ ಸರ್ಕಾರ ಚಿಂತನೆ ನಡೆಸುತ್ತಿದೆ.
ಈ ಕುರಿತು ಔಪಚಾರಿಕ ಪ್ರಸ್ತಾವನೆಯನ್ನು ಸಿದ್ಧಪಡಿಸಲಾಗಿದ್ದು, ಜುಲೈ 2ರಂದು ಬೆಂಗಳೂರಿನ ಹೊರವಲಯದಲ್ಲಿರುವ ನಂದಿ ಬೆಟ್ಟದಲ್ಲಿ ನಡೆಯಲಿರುವ ಸಚಿವ ಸಂಪುಟ ಸಭೆಯಲ್ಲಿ ಮಂಡಿಸುವ ಸಾಧ್ಯತೆಯಿದೆ. ಫಲಾನುಭವಿಗಳಿಗೆ ನೀಡಲಾಗುವ ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಅಕ್ಕಿಯನ್ನು ಕಾಳಸಂತೆಯಲ್ಲಿ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಗಿಂತ ಕಡಿಮೆ ದರದಲ್ಲಿ ಮಾರಾಟ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತಿದೆ ಎಂಬ ಆತಂಕಕಗಳನ್ನು ಪರಿಹರಿಸುವ ದೊಡ್ಡ ಕಾರ್ಯತಂತ್ರದ ಭಾಗವಾಗಿ ಈ ಕ್ರಮ ಕೈಗೊಳ್ಳಲಾಗಿದೆ ಎಂದು ಆಹಾರ ಮತ್ತು ನಾಗರಿಕ ಸರಬರಾಜು ಇಲಾಖೆಯ ಮೂಲಗಳಿಂದ ಮಾಹಿತಿ ಹೊರಬಂದಿದೆ.
ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಆಹಾರ ಭದ್ರತಾ ಕಾಯ್ದೆಯಡಿ, ಅನ್ನಭಾಗ್ಯ ಯೋಜನೆಯು ಪ್ರಸ್ತುತ ಪ್ರತಿ ಆದ್ಯತಾ ಕುಟುಂಬ(PHH) ಪಡಿತರ ಚೀಟಿ ಹೊಂದಿರುವವರಿಗೆ ತಿಂಗಳಿಗೆ 10 ಕೆಜಿ ಅಕ್ಕಿಯನ್ನು ನೀಡಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರವು 5 ಕೆಜಿ ಮತ್ತು ರಾಜ್ಯ ಸರ್ಕಾರವು 5 ಕೆಜಿ ಉಚಿತವಾಗಿ ನೀಡುತ್ತದೆ. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಇತ್ತೀಚಿನ ಮೌಲ್ಯಮಾಪನಗಳು ಕೆಲವು ಕುಟುಂಬಗಳು ವಾಸ್ತವವಾಗಿ ಸೇವಿಸುವುದಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ ಅಕ್ಕಿಯನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಿವೆ ಎಂಬುದು ಬಹಿರಂಗವಾಗಿದೆ. ಇದರಿಂದಾಗಿ ಹೆಚ್ಚುವರಿ ದಾಸ್ತಾನು ಅಕ್ರಮವಾಗಿ ವ್ಯಾಪಾರವಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ಸಮಸ್ಯೆಯನ್ನು ಪರಿಹರಿಸಲು, ಆಹಾರ ಮತ್ತು ನಾಗರಿಕ ಸರಬರಾಜು ಇಲಾಖೆಯು ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಐದು ಕೆಜಿ ಅಕ್ಕಿಯ ಬದಲಿಗೆ, ಕುಟುಂಬಗಳಿಗೆ ಪೌಷ್ಠಿಕಾಂಶ ಕಿಟ್ಗಳನ್ನು ನೀಡಲಾಗುವುದೆಂದು ಪ್ರಸ್ತಾಪಿಸಿದೆ.
“ಪ್ರತಿ ಕಿಟ್ನಲ್ಲಿ ಸಕ್ಕರೆ, ಉಪ್ಪು, ತೊಗರಿ ಬೇಳೆ, ಅಡುಗೆ ಎಣ್ಣೆ, ಚಹಾ ಪುಡಿ, ಕಾಫಿ ಪುಡಿ ಮತ್ತು ಗೋಧಿಯಂತಹ ಅಗತ್ಯ ಆಹಾರ ಪದಾರ್ಥಗಳ ಸಮತೋಲಿತ ಮಿಶ್ರಣವನ್ನು ಸೇರಿಸಲು ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಲಾಗಿದೆ” ಎಂದು ಮೂಲಗಳು ವಿವರಿಸಿವೆ.
ಪ್ರಸ್ತುತ, ಅಕ್ಕಿಯ ವೆಚ್ಚ(ಸಾರಿಗೆ ಸೇರಿದಂತೆ) ಪ್ರತಿ ಕೆಜಿಗೆ ₹25.50 ಇದೆ. ವಿತರಣೆಯ ಪ್ರಮಾಣವನ್ನು ಗಮನಿಸಿದರೆ, ಪ್ರತಿ ಫಲಾನುಭವಿಗೆ 10 ಕೆಜಿ ವಿತರಣೆ ಮಾಡುವಷ್ಟರಲ್ಲಿ ಮಾಸಿಕವಾಗಿ ಸರಿಸುಮಾರು ₹573 ಕೋಟಿ ವೆಚ್ಚವಾಗುತ್ತಿದ್ದು, ವಾರ್ಷಿಕವಾಗಿ ₹6,876 ಕೋಟಿಯಷ್ಟು ರಾಜ್ಯ ಸರ್ಕಾರದ ಮೇಲೆ ಆರ್ಥಿಕ ಹೊರೆಯಾಗುತ್ತಿದೆ.
ರಾಜ್ಯ ಸರ್ಕಾರ ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ನಡೆಸಿದ ಸಮೀಕ್ಷೆಯ ಪ್ರಕಾರ, ಶೇ.90ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಫಲಾನುಭವಿಗಳು ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಅಕ್ಕಿ ಅಥವಾ ನೇರ ನಗದು ವರ್ಗಾವಣೆಗಿಂತ ಬೇಳೆಕಾಳುಗಳು, ಎಣ್ಣೆ, ಸಕ್ಕರೆ ಮತ್ತು ಅಂಥದ್ದೇ ಅಗತ್ಯ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುವ ಕಿಟ್ಗೆ ಆದ್ಯತೆ ನೀಡಿದ್ದಾರೆ.
“ವೈವಿಧ್ಯಮಯ ಪೌಷ್ಠಿಕಾಂಶ ಬೆಂಬಲಕ್ಕೆ ಈ ಅಗಾಧ ಆದ್ಯತೆಯು ರಾಜ್ಯ ಸರ್ಕಾರವನ್ನು ಈ ಪರ್ಯಾಯ ವಿತರಣಾ ಮಾದರಿಯನ್ನು ಗಂಭೀರವಾಗಿ ಅನ್ವೇಷಿಸಲು ಪ್ರೇರೇಪಿಸಿದೆ” ಎಂದು ಮೂಲಗಳು ತಿಳಿಸಿವೆ.
ಒಂದು ಕೆಜಿ ಸಕ್ಕರೆ, ಒಂದು ಕೆಜಿ ಉಪ್ಪು, ಒಂದು ಕೆಜಿ ತೊಗರಿ ಬೇಳೆ, ಒಂದು ಲೀಟರ್ ಅಡುಗೆ ಎಣ್ಣೆ, 100 ಗ್ರಾಂ ಚಹಾ ಪುಡಿ, 50 ಗ್ರಾಂ ಕಾಫಿ ಪುಡಿ ಮತ್ತು ಎರಡು ಕೆಜಿ ಗೋಧಿ ಇರುವಂತಹ ಆಹಾರ ಪದಾರ್ಥಗಳು ಈ ಕಿಟ್ನಲ್ಲಿ ದೊರೆಯುತ್ತವೆ. ಕರ್ನಾಟಕವು ಬಡತನ ರೇಖೆಗಿಂತ ಕೆಳಗಿರುವ(ಬಿಪಿಎಲ್) ಸುಮಾರು 1.28 ಕೋಟಿ ಫಲಾನುಭವಿ ಕುಟುಂಬಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು, ಪ್ರತಿ ಕುಟುಂಬಕ್ಕೆ ಸರಾಸರಿ 3.5 ಸದಸ್ಯರಿದ್ದಾರೆ ಎಂದು ತಿಳಿದುಬಂದಿದೆ.
ಇಲಾಖೆಯ ಲೆಕ್ಕಾಚಾರಗಳ ಪ್ರಕಾರ, ಪ್ರತಿ ಕಿಟ್ಗೆ ಪ್ರತಿ ಕುಟುಂಬಕ್ಕೆ ತಿಂಗಳಿಗೆ ಸುಮಾರು ₹400 ವೆಚ್ಚವಾಗಬಹುದು. ಇದರ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ಮಾಸಿಕ ₹512 ಕೋಟಿ ಖರ್ಚು ಮತ್ತು ವಾರ್ಷಿಕ ₹6,144 ಕೋಟಿ ವೆಚ್ಚವಾಗಲಿದೆ. ಪ್ರಸ್ತುತ ಅಕ್ಕಿ ವಿತರಣಾ ಮಾದರಿಗೆ ಹೋಲಿಸಿದರೆ, ಕಿಟ್ ಆಧಾರಿತ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯು ರಾಜ್ಯಕ್ಕೆ ತಿಂಗಳಿಗೆ ಸುಮಾರು ₹60 ಕೋಟಿ ಉಳಿಸಬಹುದು. ಇದು ಅಂದಾಜು ವಾರ್ಷಿಕ ₹720 ಕೋಟಿ ಉಳಿತಾಯವಾಗಿದೆ. ಆರ್ಥಿಕ ದಕ್ಷತೆಯ ಹೊರತಾಗಿ, ಪೌಷ್ಠಿಕಾಂಶ ಕಿಟ್ಗಳಿಗೆ ಬದಲಾಯಿಸುವುದರಿಂದ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಆರೋಗ್ಯ ಪ್ರಯೋಜನಗಳನ್ನು ಸಹ ನಿರೀಕ್ಷಿಸಲಾಗಿದೆ. ಅಲ್ಪಾವಧಿಯಲ್ಲಿ, ಕಿಟ್ಗಳು ಕಡಿಮೆ ಆದಾಯದ ಕುಟುಂಬಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರೋಟೀನ್ಗಳು, ಆರೋಗ್ಯಕರ ಕೊಬ್ಬುಗಳು ಮತ್ತು ಸೂಕ್ಷ್ಮ ಪೋಷಕಾಂಶಗಳ ಸೇವನೆಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುತ್ತದೆ.
ಆಧಾರ್-ಲಿಂಕ್ ಆಗಿರುವ ಪಡಿತರ ಚೀಟಿಗಳ ಫಲಾನುಭವಿಗಳಿಗೆ ನ್ಯಾಯಬೆಲೆ ಅಂಗಡಿಗಳ ಮೂಲಕ ಇಂದಿರಾ ಕಿಟ್ ವಿತರಿಸುವ ಮೂಲಕ ನ್ಯಾಯಯುತ ಮತ್ತು ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಸಪರ್ಪಕವಾಗಿ ವಿತರಣೆ ಮಾಡುವ ನಿಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ ಸರ್ಕಾರ ಯೋಜಿಸಿದೆ. ಆರಂಭದಲ್ಲಿ, ಈ ಯೋಜನೆಯನ್ನು ಆಯ್ದ ಜಿಲ್ಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಾಯೋಗಿಕ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಜಾರಿಗೆ ತರುವ ಸಾಧ್ಯತೆಯಿದೆ. ಅದರ ಪರಿಣಾಮದ ಸಂಪೂರ್ಣ ಮೌಲ್ಯಮಾಪನದ ನಂತರ, ಸರ್ಕಾರವು ಇಡೀ ರಾಜ್ಯಾದ್ಯಂತ ಹಂತ ಹಂತಗಳಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವನ್ನು ವಿಸ್ತರಿಸಲು ಉದ್ದೇಶಿಸಿದೆ.
ಕಿಟ್ಗಳಿಗೆ ಅಗತ್ಯವಿರುವ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜ್ಯ ನಾಗರಿಕ ಸರಬರಾಜು ನಿಗಮ ಅಥವಾ ಇತರ ಅಧಿಕೃತ ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ಮೂಲಕ ಖರೀದಿಸಬಹುದು. ಹೊಣೆಗಾರಿಕೆ ಮತ್ತು ಪಾರದರ್ಶಕತೆಯನ್ನು ಖಚಿತಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು, ಪ್ರಸ್ತಾವನೆಯು ಮೂರನೇ ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಲೆಕ್ಕಪರಿಶೋಧನೆ ಹಾಗೂ ಸಾಮಾಜಿಕ ಲೆಕ್ಕಪತ್ರ ಕಾರ್ಯವಿಧಾನಗಳನ್ನೂ ಕೂಡ ಶಿಫಾರಸು ಮಾಡುತ್ತದೆ.
ಆಹಾರ ಮತ್ತು ನಾಗರಿಕ ಸರಬರಾಜು ಸಚಿವ ಕೆ ಎಚ್ ಮುನಿಯಪ್ಪ ಮಾತನಾಡಿ, “ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಪಡಿತರ ಅಕ್ಕಿ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಅಕ್ರಮವಾಗಿ ಮಾರಾಟವಾಗುತ್ತಿದೆ. ಈ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ 5 ಕೆಜಿ ಅಕ್ಕಿ ಬದಿಲಿಗೆ ಪೌಷ್ಟಿಕಾಂಶ ಪದಾರ್ಥಗಳಿರುವ ಇಂದಿರಾ ಕಿಟ್ ಒದಗಿಸುವ ಯೋಜನೆಯನ್ನು ನಾವು ರೂಪಿಸಿದ್ದೇವೆ. ಈ ಪ್ರಸ್ತಾವನೆಯನ್ನು ಮುಂದಿನ ಸಚಿವ ಸಂಪುಟ ಸಭೆಯಲ್ಲಿ ಮಂಡಿಸಲಾಗುವುದು” ಎಂದು ಹೇಳಿದರು.
ಕಿಟ್ನ ವಿಷಯವನ್ನು ಫಲಾನುಭವಿಗಳ ಆಹಾರ ಆದ್ಯತೆಗಳು ಮತ್ತು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಸಂದರ್ಭಕ್ಕೆ ತಕ್ಕಂತೆ ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸುವುದು ಪ್ರಮುಖವಾಗಿದೆ. ಕರ್ನಾಟಕದ ವಿವಿಧ ಜಿಲ್ಲೆಗಳ ಆಹಾರ ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳು ವೈವಿಧ್ಯಮಯವಾಗಿವೆ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಉತ್ತರ ಕರ್ನಾಟಕದಲ್ಲಿ ಜೋಳದ ರೊಟ್ಟಿಯ ಆದ್ಯತೆ ಇದ್ದರೆ, ದಕ್ಷಿಣ ಕರ್ನಾಟಕದಲ್ಲಿ ರಾಗಿ ಮುದ್ದೆ ಜನಪ್ರಿಯವಾಗಿದೆ.
ಸಿರಿಧಾನ್ಯಗಳ ಸೇರ್ಪಡೆ: ರಾಗಿ, ಜೋಳ, ಸಾಮೆ, ನವಣೆಯಂತಹ ಸಿರಿಧಾನ್ಯಗಳನ್ನು ಕಿಟ್ಗೆ ಸೇರಿಸಬಹುದು. ಇವು ಕರ್ನಾಟಕದ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಆಹಾರಗಳಾಗಿದ್ದು, ಕಡಿಮೆ ನೀರಿನಿಂದ ಬೆಳೆಯಬಹುದಾದ ಕೃಷಿ ಸಂಪನ್ಮೂಲಗಳಿಗೆ ಒತ್ತು ನೀಡುತ್ತವೆ.
ಸ್ಥಳೀಯ ಮಸಾಲೆ ಪದಾರ್ಥಗಳು: ಕಿಟ್ನಲ್ಲಿ ಒಣಗಿದ ಕೊತ್ತಂಬರಿ, ಜೀರಿಗೆ, ಅಥವಾ ಕಾಳುಮೆಣಸು ಸೇರಿಸುವುದರಿಂದ ಆಹಾರದ ರುಚಿಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಬಹುದು, ಜತೆಗೆ ಆಹಾರ ಪದಾರ್ಥಗಳು ಕಾಳಸಂತೆಗೆ ಮಾರಾಟವಾಗುವ ಸಾಧ್ಯತೆ ಕಡಿಮೆಯಾಗುತ್ತದೆ.
ಕಾಲಾನುಗುಣ ಆಹಾರ: ಚಳಿಗಾಲದಲ್ಲಿ ಒಣಗಿದ ಹಣ್ಣುಗಳು(ಅಂಜೂರ, ಒಣದ್ರಾಕ್ಷಿ) ಮತ್ತು ಬೇಸಿಗೆಯಲ್ಲಿ ಕಡಲೆಕಾಯಿಯಂತಹ ಶಕ್ತಿಯುತ ಆಹಾರವನ್ನು ಸೇರಿಸಬಹುದು.
ತಮಿಳುನಾಡು-ಆಮೂರ್ ಯೋಜನೆ: ತಮಿಳುನಾಡಿನ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ವಿತರಣಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಡಿ, ಸ್ಥಳೀಯವಾಗಿ ಜನಪ್ರಿಯವಾದ ತೊಗರಿ ಬೇಳೆ, ತೆಂಗಿನ ಎಣ್ಣೆ ಮತ್ತು ಮಸಾಲೆ ಪದಾರ್ಥಗಳನ್ನು ಕಿಟ್ಗೆ ಸೇರಿಸಲಾಗಿದೆ. ಇದರಿಂದ ಫಲಾನುಭವಿಗಳು ತಮ್ಮ ದೈನಂದಿನ ಆಹಾರದಲ್ಲಿ ಈ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ಬಳಸುವ ಸಾಧ್ಯತೆ ಹೆಚ್ಚಿದೆ. ಇದರಿಂದ ಪಡಿತರ ಆಹಾರ ಪದಾರ್ಥಗಳು ಕಾಳಸಂತೆಯಲ್ಲಿ ಅಕ್ರಮವಾಗಿ ಮಾರಾಟವಾಗುದು ಕಡಿಮೆಯಾಗಿದೆ.
ಪೌಷ್ಠಿಕಾಂಶ ವೃದ್ಧಿಗೆ ಒತ್ತು : ಕಿಟ್ನ ಗುರಿಯು ಕೇವಲ ಆಹಾರ ಭದ್ರತೆಯನ್ನು ಒದಗಿಸುವುದು ಮಾತ್ರವಲ್ಲ, ಫಲಾನುಭವಿಗಳ ಆರೋಗ್ಯವನ್ನು ಸುಧಾರಿಸುವುದೂ ಆಗಿದೆ.
ಕರ್ನಾಟಕದ ಬಿಪಿಎಲ್ ಕುಟುಂಬಗಳಲ್ಲಿ, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಮಕ್ಕಳು ಮತ್ತು ಗರ್ಭಿಣಿಯರಲ್ಲಿ ರಕ್ತಹೀನತೆ, ಕುಂಠಿತ ಬೆಳವಣಿಗೆ ಮತ್ತು ವಿಟಮಿನ್ ಕೊರತೆಯಂತಹ ಸಮಸ್ಯೆಗಳು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿವೆ. ಇವುಗಳನ್ನು ತಡೆಗಟ್ಟಲು ಸರ್ಕಾರ ಪೋಷಕಾಂಶ ಆಹಾರ ಪದಾರ್ಥಗಳನ್ನು ಕಿಟ್ ಮೂಲಕ ಒದಗಿಸಬಹುದು.
ಭಾರತ- POSHAN Abhiyaan: ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಪೌಷ್ಠಿಕಾಂಶ ಅಭಿಯಾನದಡಿ, ಒಡಿಶಾ ಮತ್ತು ಜಾರ್ಖಂಡ್ನಂತಹ ರಾಜ್ಯಗಳು ಫಾರ್ಟಿಫೈಡ್ ಆಹಾರವನ್ನು(ಗೋಧಿ, ಎಣ್ಣೆ) ಆಂಗನವಾಡಿಗಳ ಮೂಲಕ ವಿತರಿಸುತ್ತವೆ. ಒಡಿಶಾದ “ತಾಕೆ” ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವು ಫಾರ್ಟಿಫೈಡ್ ರಾಗಿಯನ್ನು ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ಒದಗಿಸಿದ್ದು, ಇದರಿಂದ 0-6 ವರ್ಷ ವಯಸ್ಸಿನವರಲ್ಲಿ ಶೇ.15ರಷ್ಟು ರಕ್ತಹೀನತೆ ಕಡಿಮೆಯಾಗಿದೆ ಎಂಬ ವರದಿಗಳಿವೆ.
