ಖಮೇನಿ ಅವರ ಆಡಳಿತವನ್ನು ‘ಉಕ್ಕಿನ ಹಸ್ತದ ಆಡಳಿತ’ ಎಂದೇ ಬಣ್ಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ದೇಶದ ಸೇನೆ, ನ್ಯಾಯಾಂಗ, ವಿದೇಶಾಂಗ ನೀತಿ ಮತ್ತು ಮಾಧ್ಯಮಗಳ ಮೇಲೆ ಅವರು ಸಂಪೂರ್ಣ ಏಕಸ್ವಾಮ್ಯ ಹೊಂದಿದ್ದರು. ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಇಸ್ಲಾಮಿಕ್ ರೆವಲ್ಯೂಷನರಿ ಗಾರ್ಡ್ ಕಾರ್ಪ್ಸ್ ಎಂಬ ಪ್ರಬಲ ಸೇನಾ ಪಡೆಯ ಮೂಲಕ ಅವರು ತಮ್ಮ ಅಧಿಕಾರವನ್ನು ಭದ್ರಪಡಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದರು.
ಪಶ್ಚಿಮ ಏಷ್ಯಾದ ರಾಜಕೀಯ ಹವಾಮಾನವನ್ನು ನಿರ್ಧರಿಸುವ ಪ್ರಮುಖ ಕೇಂದ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಇರಾನ್ ಕೂಡ ಒಂದು. ಕಳೆದ ಮೂರುವರೆ ದಶಕಗಳಿಂದ ಈ ಇಸ್ಲಾಮಿಕ್ ಗಣರಾಜ್ಯದ ಚುಕ್ಕಾಣಿ ಹಿಡಿದು, ಭೌಗೋಳಿಕ ಮತ್ತು ರಾಜಕೀಯ ಸವಾಲುಗಳ ನಡುವೆಯೂ ದೇಶವನ್ನು ಒಂದು ಬಲಿಷ್ಠ ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಶಕ್ತಿಯನ್ನಾಗಿ ರೂಪಿಸಿದ ಕೀರ್ತಿ ಆ ದೇಶದ ಸರ್ವೋಚ್ಚ ನಾಯಕ ಆಯತೊಲ್ಲಾ ಅಲಿ ಖಮೇನಿ ಅವರಿಗೆ ಸಲ್ಲುತ್ತದೆ. ಉಕ್ಕಿನ ಹಸ್ತದಿಂದ ದೇಶವನ್ನು ಮುನ್ನಡೆಸಿದ ಅವರ ನಾಯಕತ್ವ ಕೇವಲ ಇರಾನ್ಗೆ ಮಾತ್ರವಲ್ಲ, ಇಡೀ ಮಧ್ಯಪ್ರಾಚ್ಯದ ಭವಿಷ್ಯದ ಮೇಲೆ ಅಚ್ಚಳಿಯದ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರಿದೆ.
1939ರಲ್ಲಿ ಇರಾನ್ನ ಈಶಾನ್ಯ ಭಾಗದಲ್ಲಿರುವ ಮಶ್ಹದ್ ನಗರದಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದ ಖಮೇನಿ, 1979ರ ಇಸ್ಲಾಮಿಕ್ ಕ್ರಾಂತಿಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರ ವಹಿಸಿದ್ದರು. ಕ್ರಾಂತಿಯ ಹರಿಕಾರ ಆಯತೊಲ್ಲಾ ರುಹೊಲ್ಲಾ ಖೊಮೇನಿ ಅವರ ಕಟ್ಟಾ ಬೆಂಬಲಿಗರಾಗಿದ್ದ ಇವರು, 1981ರಿಂದ 1989ರವರೆಗೆ ಇರಾನ್ನ ಅಧ್ಯಕ್ಷರಾಗಿ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದರು. ಇರಾನ್-ಇರಾಕ್ ಯುದ್ಧದ ಕಠಿಣ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ದೇಶವನ್ನು ಮುನ್ನಡೆಸಿದ ಅನುಭವ ಅವರದಾಗಿತ್ತು. 1981ರಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಹತ್ಯಾ ಯತ್ನವೊಂದರಲ್ಲಿ ಬಲಗೈ ಸ್ವಾಧೀನ ಕಳೆದುಕೊಂಡರೂ ಅವರ ರಾಜಕೀಯ ಇಚ್ಛಾಶಕ್ತಿ ಕುಗ್ಗಲಿಲ್ಲ. 1989ರಲ್ಲಿ ಖೊಮೇನಿ ಅವರ ನಿಧನದ ನಂತರ, ಇರಾನ್ನ ಅತ್ಯುನ್ನತ ಹುದ್ದೆಯಾದ ‘ಸರ್ವೋಚ್ಚ ನಾಯಕ’ ಸ್ಥಾನಕ್ಕೆ ಖಮೇನಿ ಏರಿದರು.
ಖಮೇನಿ ಅವರ ಆಡಳಿತವನ್ನು ‘ಉಕ್ಕಿನ ಹಸ್ತದ ಆಡಳಿತ’ ಎಂದೇ ಬಣ್ಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ದೇಶದ ಸೇನೆ, ನ್ಯಾಯಾಂಗ, ವಿದೇಶಾಂಗ ನೀತಿ ಮತ್ತು ಮಾಧ್ಯಮಗಳ ಮೇಲೆ ಅವರು ಸಂಪೂರ್ಣ ಏಕಸ್ವಾಮ್ಯ ಹೊಂದಿದ್ದರು. ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಇಸ್ಲಾಮಿಕ್ ರೆವಲ್ಯೂಷನರಿ ಗಾರ್ಡ್ ಕಾರ್ಪ್ಸ್ ಎಂಬ ಪ್ರಬಲ ಸೇನಾ ಪಡೆಯ ಮೂಲಕ ಅವರು ತಮ್ಮ ಅಧಿಕಾರವನ್ನು ಭದ್ರಪಡಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದರು. ಆಂತರಿಕ ಭಿನ್ನಮತವನ್ನು ಅವರು ಎಂದಿಗೂ ಸಹಿಸಿಲ್ಲ. 2009ರ ‘ಹಸಿರು ಚಳವಳಿ’ (Green Movement) ಇರಬಹುದು ಅಥವಾ ಇತ್ತೀಚಿನ ಮಾಹ್ಸಾ ಅಮಿನಿ ಸಾವಿನ ನಂತರ ಭುಗಿಲೆದ್ದ ‘ಹಿಜಾಬ್ ವಿರೋಧಿ’ ಬೃಹತ್ ಪ್ರತಿಭಟನೆಗಳಿರಬಹುದು– ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ಅವರು ಕಠಿಣವಾಗಿ ಹತ್ತಿಕ್ಕಿದ್ದಾರೆ. ಆಡಳಿತದ ಭದ್ರತೆ ಮತ್ತು ಇಸ್ಲಾಮಿಕ್ ಕ್ರಾಂತಿಯ ಮೌಲ್ಯಗಳ ರಕ್ಷಣೆಯ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ಪ್ರಜಾಸತ್ತಾತ್ಮಕ ಹಕ್ಕುಗಳನ್ನು ದಮನ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ ಎಂಬುದು ಅವರ ಮೇಲಿರುವ ಪ್ರಮುಖ ಟೀಕೆ.
ಇದನ್ನು ಓದಿದ್ದೀರಾ? ತಾನೇ ಸಾಕಿದ ಗಿಣಿ ಹದ್ದಾಗಿ ಕುಕ್ಕಿತಲ್ಲೋ: ಅಫ್ಘಾನ್ ಜೊತೆ ಪಾಕ್ ದೋಸ್ತಿ ಹಳಸಿದ್ದೆಲ್ಲಿ?
ಆಂತರಿಕವಾಗಿ ಎಷ್ಟೇ ಟೀಕೆಗಳಿದ್ದರೂ, ಇರಾನ್ ಅನ್ನು ಪಶ್ಚಿಮ ಏಷ್ಯಾದಲ್ಲಿ ಒಂದು ಅಜೇಯ ಶಕ್ತಿಯನ್ನಾಗಿ ಬೆಳೆಸುವಲ್ಲಿ ಖಮೇನಿ ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಅಮೆರಿಕ ಮತ್ತು ಇಸ್ರೇಲ್ ವಿರುದ್ಧದ ಕಠಿಣ ನಿಲುವು ಅವರ ವಿದೇಶಾಂಗ ನೀತಿಯ ಜೀವಾಳ. ಲೆಬನಾನ್ನ ಹಿಜ್ಬೊಲ್ಲಾ, ಪ್ಯಾಲಿಸ್ತೇನ್ನ ಹಮಾಸ್, ಯೆಮೆನ್ನ ಹೌತಿ ಬಂಡುಕೋರರು ಹಾಗೂ ಇರಾಕ್ ಮತ್ತು ಸಿರಿಯಾದ ವಿವಿಧ ಶಸ್ತ್ರಸಜ್ಜಿತ ಗುಂಪುಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡ ‘ಪ್ರತಿರೋಧದ ಅಕ್ಷ’ (Axis of Resistance) ಎಂಬ ಜಾಲವನ್ನು ಹುಟ್ಟುಹಾಕಿ, ಆ ಮೂಲಕ ಮಧ್ಯಪ್ರಾಚ್ಯದಲ್ಲಿ ಇರಾನ್ನ ಪ್ರಭಾವವನ್ನು ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿ ವಿಸ್ತರಿಸಿದರು. ಅಮೆರಿಕದ ಬೆದರಿಕೆಗಳು ಹಾಗೂ ಇಸ್ರೇಲ್ನ ಸವಾಲುಗಳ ನಡುವೆಯೂ ಇರಾನ್ನ ಪರಮಾಣು ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವನ್ನು ನಿರಂತರವಾಗಿ ಮುನ್ನಡೆಸಿದ ಸಾಹಸ ಅವರದ್ದು.
ಖಮೇನಿ ಅವರ ಈ ಬಿಗಿ ನಿಲುವುಗಳು ಹಾಗೂ ಪರಮಾಣು ಮಹತ್ವಾಕಾಂಕ್ಷೆಯು ಇರಾನ್ ಮೇಲೆ ಪಾಶ್ಚಿಮಾತ್ಯ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳು ಕಠಿಣ ಆರ್ಥಿಕ ದಿಗ್ಬಂಧನಗಳನ್ನು ಹೇರುವಂತೆ ಮಾಡಿತು. ಇದರಿಂದಾಗಿ ಇರಾನ್ನ ಆರ್ಥಿಕತೆ ತೀವ್ರ ಸಂಕಷ್ಟಕ್ಕೆ ಸಿಲುಕಿದೆ, ಹಣದುಬ್ಬರ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಜನಸಾಮಾನ್ಯರ ಬದುಕು ದುಸ್ತರವಾಗಿದೆ. ಆದರೂ, ಖಮೇನಿ ಮಾತ್ರ ಪಾಶ್ಚಿಮಾತ್ಯರ ಒತ್ತಡಕ್ಕೆ ಮಣಿಯದೆ ಕೊನೆಯವರೆಗೂ ಸ್ವಾವಲಂಬನೆ ಮತ್ತು ‘ಪ್ರತಿರೋಧದ ಆರ್ಥಿಕತೆ’ಯ (Resistance Economy) ಮಂತ್ರವನ್ನು ಜಪಿಸುತ್ತಲೇ ಬಂದಿದ್ದರು.
ಆಯತೊಲ್ಲಾ ಅಲಿ ಖಮೇನಿ ಕೇವಲ ಒಬ್ಬ ನಾಯಕರಾಗಿರಲಿಲ್ಲ, ಅವರು ಇರಾನ್ನ ಇಸ್ಲಾಮಿಕ್ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಕಾವಲುಗಾರರಾಗಿದ್ದರು. ಪಾಶ್ಚಿಮಾತ್ಯ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳ ಪಾಲಿಗೆ ಅವರು ಸರ್ವಾಧಿಕಾರಿಯಾಗಿ ಕಂಡರೆ, ಅವರ ಬೆಂಬಲಿಗರ ಪಾಲಿಗೆ ಅಮೆರಿಕದ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯಶಾಹಿ ನೀತಿಗಳ ವಿರುದ್ಧ ತೊಡೆತಟ್ಟಿದ ಧೀರ ನಾಯಕ. ತಮ್ಮ ಉಕ್ಕಿನ ಹಸ್ತದಿಂದ ಇರಾನ್ ಅನ್ನು ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಶಕ್ತಿಯಾಗಿ ರೂಪಿಸಿದ ಖಮೇನಿಯವರ ಪರಂಪರೆ, ಭವಿಷ್ಯದ ಜಾಗತಿಕ ರಾಜಕೀಯದ ಪುಟಗಳಲ್ಲಿ ಚರ್ಚೆಯಾಗುತ್ತಲೇ ಇರುತ್ತದೆ.
