2008ರ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 26ರಂದು ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರದ ಮಾಲೆಗಾಂವ್ನ ಭಿಕ್ಕು ಚೌಕ್ನಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಬಾಂಬ್ ಸ್ಫೋಟವು ಭಾರತದ ಭಯೋತ್ಪಾದನಾ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ ಒಂದು ಕಪ್ಪು ಅಧ್ಯಾಯವಾಗಿ ಉಳಿದಿದೆ. ಐಡಿ ಸ್ಫೋಟಕಗಳೊಂದಿಗೆ ನಡೆದ ಈ ದಾಳಿಯಲ್ಲಿ ಆರು ನಿರ್ದೋಷಿಗಳು ಜೀವವನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಂಡರು, ಇನ್ನೂ ಬಹುತೇಕರು ಗಾಯಗೊಂಡು ಶಾಶ್ವತ ಅಂಗವಿಕಲತೆಯನ್ನು ಎದುರಿಸಿದರು. ಈ ಸ್ಫೋಟವು ಕೇವಲ ಒಂದು ದುರಂತವಲ್ಲ; ಅದು ಧಾರ್ಮಿಕ ದ್ವೇಷದಿಂದ ಪ್ರೇರಿತವಾದ ಷಡ್ಯಂತ್ರದ ಫಲವಾಗಿತ್ತು. ಆದರೆ, 17 ವರ್ಷಗಳ ನಂತರ 2025ರ ಜುಲೈ 31ರಂದು ಮುಂಬೈಯ ಎನ್ಐಎ ವಿಶೇಷ ನ್ಯಾಯಾಲಯದ ತೀರ್ಪು ಈ ಪ್ರಕರಣವನ್ನು ಮತ್ತಷ್ಟು ವಿವಾದಾತ್ಮಕಗೊಳಿಸಿದೆ. ಏಳು ಆರೋಪಿಗಳನ್ನು ಸೇರಿದಂತೆ ಬಿಜೆಪಿ ಮಾಜಿ ಸಂಸದೆ ಸಾಧ್ವಿ ಪ್ರಗ್ಯಾ ಸಿಂಗ್ ಠಾಕೂರ್ ಮತ್ತು ಲೆಫ್ಟಿನಂಟ್ ಕರ್ನಲ್ ಪ್ರಸಾದ್ ಪುರೋಹಿತ್ ಅವರನ್ನು ಖುಲಾಸೆಗೊಳಿಸಲಾಗಿದೆ. ಇದು ನ್ಯಾಯದ ಕೊರತೆಯನ್ನು ಮಾತ್ರವಲ್ಲ, ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರದ ರಾಜಕೀಯ ಬೆಂಬಲವನ್ನು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ತೋರಿಸುತ್ತದೆ ಎಂದು ಆರೋಪಿಸಲಾಗಿದೆ.
ಮಾಲೆಗಾಂವ್ ಸ್ಫೋಟವು ರಾಮಜನ್ಮಭೂಮಿ-ಬಾಬ್ರಿ ಮಸೀದ್ ವಿವಾದದ ಸಾಲುಗಳಲ್ಲಿ ನಡೆಯಿತು. ಆದರೆ ಅದರ ಮೂಲವು ಹಿಂದುತ್ವದ ತೀವ್ರಗಾಮಿ ಗುಂಪುಗಳಲ್ಲಿ ಅಡಗಿತ್ತು. ಭಿಕ್ಕು ಚೌಕ್ – ಒಂದು ಜನಸಂಚಾರದ ಕೇಂದ್ರಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ಸಂಭವಿಸಿದ ಈ ಸ್ಫೋಟವು ಮುಸ್ಲಿಮರನ್ನು ಗುರಿಯಾಗಿಸಿ, ಸಾಮುದಾಯಿಕ ದ್ವೇಷವನ್ನು ಹಬ್ಬಿಸುವ ಉದ್ದೇಶ ಹೊಂದಿತ್ತು ಎಂದು ತನಿಖಾ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಆರೋಪಿಸಿವೆ. ಮೊದಲು ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರದ ಎಟಿಎಸ್ ತನಿಖೆ ನಡೆಸಿತು, ನಂತರ 2009ರಲ್ಲಿ ಎನ್ಐಎ ಸ್ಥಾಪನೆಯಾದ ನಂತರ ಪ್ರಕರಣ ಅದರ ಕೈಗೆ ಬಂದಿತು. ಎಟಿಎಸ್ ಮುಖ್ಯಸ್ಥ ಹೇಮಂತ್ ಕರ್ಕರೆ ಅವರು ತನಿಖೆಯನ್ನು ಮುನ್ನಡೆಸುತ್ತಿದ್ದಾಗ 2008ರ ನವೆಂಬರ್ 26ರ ಮುಂಬೈ ದಾಳಿಯಲ್ಲಿ ಮೃತಪಟ್ಟರು. ಆನಂತರದಿಂದ ಇದು ಪ್ರಕರಣದಲ್ಲಿ ದೊಡ್ಡ ತಿರುವು ತಂದಿತು.
ತನಿಖೆಯಲ್ಲಿ ‘ಅಭಿನವ್ ಭಾರತ್’ ಎಂಬ ಗುಪ್ತ ಸಂಘಟನೆಯ ಪಾತ್ರ ಪ್ರಮುಖವಾಗಿತ್ತು. ಈ ಗುಂಪು 2006ರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪನೆಯಾಗಿ, ‘ಹಿಂದೂ ರಾಷ್ಟ್ರ’ ಸ್ಥಾಪಿಸುವ ಗುರಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿತ್ತು. ಹಣ ಸಂಗ್ರಹ, ಶಸ್ತ್ರಾಸ್ತ್ರ ಖರೀದಿ ಮತ್ತು ಷಡ್ಯಂತ್ರ ರಚನೆಯ ಆರೋಪಗಳು ಈ ಸಂಘಟನೆಯ ಮೇಲೆ ಇದ್ದವು. ಈ ಪ್ರಕರಣದ ಆರೋಪಿಗಳು ಸಾಮಾನ್ಯರಲ್ಲ; ಅವರಲ್ಲಿ ರಾಜಕೀಯ, ಸೇನಾ ಹಿನ್ನೆಲೆ ಸೇರಿದಂತೆ ಪ್ರಮುಖ ಪ್ರಬಲ ಹಿನ್ನಲೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದಾರೆ. ‘ಸಾಧ್ವಿ ಪ್ರಗ್ಯಾ ಸಿಂಗ್ ಠಾಕೂರ್’ – ಬಿಜೆಪಿಯ ಮಾಜಿ ಸಂಸದೆ ಈ ಪ್ರಕರಣದ ಅತ್ಯಂತ ವಿವಾದಾತ್ಮಕ ಮುಖ. ಅಭಿನವ್ ಭಾರತ್ನ ಪ್ರಮುಖ ಸದಸ್ಯರಾಗಿ, ಅವರು ಸ್ಫೋಟಕ ತಯಾರಿಕೆ ಮತ್ತು ಷಡ್ಯಂತ್ರದಲ್ಲಿ ಭಾಗಿಯಾಗಿದ್ದಾರೆ ಎಂದು ಆರೋಪಿಸಲಾಗಿದೆ. ಜೈಲಿನಲ್ಲಿದ್ದರೂ, 2019ರ ಲೋಕಸಭೆ ಚುನಾವಣೆಯಲ್ಲಿ ಭೋಪಾಲ್ನಿಂದ ಬಿಜೆಪಿಯಿಂದ ಗೆಲುವು ಸಾಧಿಸಿದರು.
ಮತ್ತೊಬ್ಬ ಪ್ರಮುಖರೆಂದರೆ ‘ಲೆಫ್ಟನಂಟ್ ಕರ್ನಲ್ ಪ್ರಸಾದ್ ಶ್ರೀಕಾಂತ್ ಪುರೋಹಿತ್’. ಸೇನಾ ಅಧಿಕಾರಿಯಾಗಿ, ಅವರು ಅಭಿನವ್ ಭಾರತ್ನ ಸ್ಥಾಪಕರಾಗಿದ್ದವರು. 2008ರಲ್ಲಿ ಎಟಿಎಸ್ ಅವರನ್ನು ಬಂಧಿಸಿದಾಗ, ಸೇನಾ ಸೇವೆಯಿಂದ ಅಮಾನತುಗೊಳಿಸಲಾಯಿತು. ಜೈಲಿನಲ್ಲಿ 9 ವರ್ಷಗಳನ್ನು ಕಳೆದ ನಂತರ 2017ರಲ್ಲಿ ಜಾಮೀನು ಪಡೆದರು. ಅವರ ವಿರುದ್ಧ ಐಡಿ ಸ್ಫೋಟಕ ಖರೀದಿ, ಹಣಕಾಸು ವರ್ಗಾವಣೆ ಮತ್ತು ಷಡ್ಯಂತ್ರದ ಆರೋಪಗಳಿದ್ದವು. ಖುಲಾಸೆಯ ನಂತರ ಕೇವಲ ಎರಡು ತಿಂಗಳೊಳಗೆ – ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 2015ರಲ್ಲಿ ಅವರನ್ನು ಕರ್ನಲ್ ಹುದ್ದೆಗೆ ಬಡ್ತಿ ನೀಡಲಾಯಿತು. ಇದು ಸೇನಾ ನಿಯಮಗಳಿಗೆ ವಿರುದ್ಧವಾಗಿದೆ. ಸೇನಾ ಆದೇಶಗಳ ಪ್ರಕಾರ, ಭಯೋತ್ಪಾದಕ ಆರೋಪದಲ್ಲಿ ಬಂಧಿತರಿಗೆ ಬಡ್ತಿ ನಿರಾಕರಿಸಬೇಕು. ಆದರೆ ಖುಲಾಸೆಯ ನಂತರ ತ್ವರಿತ ಕ್ರಮ ರಾಜಕೀಯ ಹಸ್ತಕ್ಷೇಪವನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತದೆ.
ಇದನ್ನು ಓದಿದ್ದೀರಾ? ಈ ದಿನ ಸಂಪಾದಕೀಯ | ವಿರೋಧದ ನಡುವೆಯೂ ಕಾವೇರಿಗೆ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ಸಿಗರ ಮೊಂಡಾರತಿ
ಉಳಿದ ಆರೋಪಿಗಳಾದ ನಿವೃತ್ತ ಮೇಜರ್ ರಮೇಶ್ ಉಪಾಧ್ಯಾಯ, ಪುರೋಹಿತ್ರ ಸಹವರ್ತಿ, ಶಸ್ತ್ರಾಸ್ತ್ರ ತರಬೇತಿ ನೀಡಿದ್ದಾರೆ ಎಂಬುದು ಪ್ರಮುಖ ಆರೋಪವಾಗಿದೆ. ಸಮೀರ್ ಕುಲಕರ್ಣಿ, ಆರ್ಎಸ್ಎಸ್ ಸಂಬಂಧಿತ ಗುಂಪಿನ ಸದಸ್ಯ, ಸ್ಫೋಟಕ ತಯಾರಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಭಾಗಿಯಾಗಿದ್ದಾನೆ. ಅಜಯ್ ಏಕನಾಥ್ ರಾಹಿರ್ಕರ್, ಹಣಕಾಸು ಸಂಚಾರದ ಮೂಲಧಾರದ ಆರೋಪಿ. ಸುಧಾಕರ್ ವಿಠ್ಠಲ್ ಚತುರ್ವೇದಿ ಮತ್ತು ಸುಧಾಕರ್ ಮಹಾದೇವ್ ದ್ವಿವೇದಿ, ಷಡ್ಯಂತ್ರದಲ್ಲಿ ಸಹಭಾಗಿಗಳು. ಈ ಎಲ್ಲರೂ ಯುಎಪಿಎ, ಸೇರಿದಂತೆ ಪ್ರಮುಖ ಆರೋಪಗಳಲ್ಲಿ ಭಾಗಿಯಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಖುಲಾಸೆಯ ನಂತರ ಎಲ್ಲರು ರಾಜಕೀಯ ಬೆಂಬಲ ಪಡೆದಿದ್ದಾರೆ.
ನ್ಯಾಯಾಧೀಶ ಎ.ಕೆ. ಲಹೋಟಿ ಅವರು ತೀರ್ಪು ನೀಡುವಾಗ, “ಗಂಭೀರ ಸಂದೇಹಗಳಿವೆ. ಆದರೆ ಅದು ದೋಷ ಸಾಬೀತುಪಡಿಸಲು ಸಾಕಗಲ್ಲ” ಎಂದು ಹೇಳಿದ್ದರು. ಎನ್ಐಎಯ ಸಾಕ್ಷ್ಯಗಳು – ಫೋನ್ ದಾಖಲೆಗಳು, ಹಣಕಾಸು ದಾಖಲೆಗಳು ದೃಢವಾಗಿರಲಿಲ್ಲ ಎಂದು ನ್ಯಾಯಾಲಯ ಟೀಕಿಸಿದೆ. ಎಟಿಎಸ್ನಿಂದ ಎನ್ಐಎಗೆ ಹಸ್ತಾಂತರಿಸುವಾಗ ಹಲವು ಸಾಕ್ಷ್ಯಗಳು ನಾಶವಾಗಿವೆ ಎಂದು ಕೋರ್ಟ್ ತಿಳಿಸಿತ್ತು. ಎನ್ಐಎ ತೀರ್ಪನ್ನು ಬಾಂಬೆ ಹೈಕೋರ್ಟ್ನಲ್ಲಿ ಪ್ರಶ್ನಿಸುವುದಾಗಿ ಹೇಳಿದರೂ, ಇದುವರೆಗೆ ಯಾವುದೇ ಕ್ರಮ ಕೈಗೊಂಡಿಲ್ಲ. ಇದು ಸರ್ಕಾರದ ಉದಾಸೀನತೆಯನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತದೆ.
ಆರೋಪಿಗಳನ್ನು ಸೇನೆಗೆ ಮರು ನಿಯುಕ್ತಿಗೊಳಿಸುವುದು ಸೇನಾ ನಿಷ್ಪಕ್ಷತೆಗೆ ಧಕ್ಕೆ ಬರುತ್ತದೆ. ಏಕೆಂದರೆ ಭಯೋತ್ಪಾದಕ ಆರೋಪಿಗಳನ್ನು ಗೌರವಿಸುವುದು ದೇಶದ ಐಕ್ಯತೆಯನ್ನು ಹಾನಿಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ. ಸ್ಫೋಟದಲ್ಲಿ ಮೃತರಾದ ಆರು ಕುಟುಂಬಗಳು ಹೈಕೋರ್ಟ್ನಲ್ಲಿ ಮೇಲ್ಮನವಿ ಸಲ್ಲಿಸಿವೆ. ಅವರ ಹೋರಾಟ – 17 ವರ್ಷಗಳ ನೋವು – ಸರ್ಕಾರದ ಲಜ್ಜೆಗೇಡಿತನವನ್ನು ಎತ್ತಿ ತೋರಿಸುತ್ತದೆ.
ಒಟ್ಟಾರೆಯಾಗಿ, ಮಾಲೆಗಾಂವ್ ಪ್ರಕರಣ ಭಾರತದ ನ್ಯಾಯ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಪ್ರಶ್ನಿಸುತ್ತದೆ. ಆರೋಪಿಗಳ ಖುಲಾಸೆ ಮತ್ತು ಪುರೋಹಿತ್ನ ಬಡ್ತಿ ಸರ್ಕಾರದ ‘ಹಿಂದುತ್ವ ರಕ್ಷಣೆ’ಯನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತದೆ, ಇದು ಸಾಮಾಜಿಕ ನ್ಯಾಯಕ್ಕೆ ಧಕ್ಕೆಯಾಗಿದೆ. ಸರ್ಕಾರದ ನಿಲುವು ದೇಶದ ಐಕ್ಯತೆಯನ್ನು ಹಾನಿಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ.
ಈ ಪ್ರಕರಣವು “ಆರೋಪಿಗಳಾದರೂ ರಾಜಕೀಯ ಆಶ್ರಯವಿದ್ದರೆ ಹೇಗೆ ಮೇಲೇರಬಹುದು” ಎಂಬುದಕ್ಕೆ ಜೀವಂತ ಉದಾಹರಣೆ. ಮೃತರಾದ ಕುಟುಂಬಗಳು ಇನ್ನೂ ನ್ಯಾಯಕ್ಕಾಗಿ ಹೋರಾಡುತ್ತಿರುವಾಗ, ಆರೋಪಿ ಸಂಸದರ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ಶಾಸನ ಸಭೆಗಳಲ್ಲಿ ಧರ್ಮ-ರಾಜಕೀಯದ ಭಾಷಣ ಮಾಡುವುದೇ ಭಾರತದ ದುರ್ಬಲ ನ್ಯಾಯದ ಪ್ರತೀಕವಾಗಿದೆ. ಸಾಮಾನ್ಯ ನಾಗರಿಕರು ಇದೇ ರೀತಿಯ ಪ್ರಕರಣದಲ್ಲಿ ಸಿಕ್ಕಿಬಿದ್ದಿದ್ದರೆ, ಅವರಿಗೆ ಜೀವಾವಧಿ ಶಿಕ್ಷೆ ತಪ್ಪಿಸಲಾಗುತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ. ಆದರೆ ಸರ್ಕಾರದ ಬೆಂಬಲ, ರಾಜಕೀಯ ಆಶ್ರಯ ಇದ್ದರೆ ಆರೋಪಿ ಸಂಸದೆಯಾಗಬಹುದು, ಸೇನಾ ಅಧಿಕಾರಿಯಾಗಬಹುದು, ಬಡ್ತಿ ಪಡೆಯಬಹುದು. ಇದು ನಮ್ಮ ದೇಶದ ಸದ್ಯದ ವ್ಯವಸ್ಥೆ.
