ಬಿಹಾರದಲ್ಲಿ ಮಕರ ಸಂಕ್ರಾಂತಿ ಕೇವಲ ಸುಗ್ಗಿ ಹಬ್ಬವಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲ; ಅದು ರಾಜ್ಯದ ರಾಜಕೀಯ ಹವಾಮಾನವನ್ನು ಅಳೆಯುವ ಅತ್ಯಂತ ವಿಶ್ವಾಸಾರ್ಹ ಮಾಪಕವೂ ಹೌದು. ಚಳಿ ಕಾಯಿಸಲು ಜನರು ಮನೆಯಲ್ಲಿದ್ದರೆ, ಪಾಟ್ನಾದ ರಾಜಕೀಯ ನಾಯಕರು ಮಾತ್ರ ‘ದಹಿ-ಚೂಡ’ (ಮೊಸರು ಮತ್ತು ಅವಲಕ್ಕಿ) ಕೂಟಗಳ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ಹೊಸ ರಾಜಕೀಯ ಸಮೀಕರಣಗಳನ್ನು ಬೇಯಿಸುವುದರಲ್ಲಿ ನಿರತರಾಗಿರುತ್ತಾರೆ. ನೆನ್ನೆ (ಜನವರಿ 15) ನಡೆದ ಸಂಕ್ರಾಂತಿ ಆಚರಣೆಯು ಇದಕ್ಕೆ ಸಾಕ್ಷಿಯಾಯಿತು. ಒಂದೆಡೆ ಲಾಲು ಪ್ರಸಾದ್ ಯಾದವ್ ತಮ್ಮ ಮುನಿಸಿಕೊಂಡ ಮಗ ತೇಜ್ ಪ್ರತಾಪ್ ಯಾದವ್ ಅವರ ಮನೆಗೆ ದಿಢೀರ್ ಭೇಟಿ ನೀಡಿ ಕುಟುಂಬದ ಒಗ್ಗಟ್ಟಿನ ಸಂದೇಶ ರವಾನಿಸಿದರೆ, ಮತ್ತೊಂದೆಡೆ ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿ ನಿತೀಶ್ ಕುಮಾರ್ ಎನ್ಡಿಎ ಮೈತ್ರಿಕೂಟದ ನಾಯಕರೊಂದಿಗೆ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡು ಮೈತ್ರಿ ಧರ್ಮದ ಸಂದೇಶ ಸಾರಿದರು.
ದಹಿ-ಚೂಡ: ಮಣ್ಣಿನ ಮಕ್ಕಳ ಊಟದಿಂದ ‘ಪವರ್ ಲಂಚ್’ವರೆಗೆ
ಬಿಹಾರ, ಜಾರ್ಖಂಡ್ ಮತ್ತು ಪೂರ್ವ ಉತ್ತರ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಸಂಕ್ರಾಂತಿಯಂದು ‘ದಹಿ-ಚೂಡ’ (ಗಟ್ಟಿ ಮೊಸರು, ಅವಲಕ್ಕಿ, ಬೆಲ್ಲ ಅಥವಾ ಸಕ್ಕರೆ ಮತ್ತು ಎಳ್ಳು ಉಂಡೆ) ಸೇವಿಸುವುದು ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಪದ್ಧತಿ. ಆದರೆ, ಈ ಕೃಷಿಕರ ಹಬ್ಬವನ್ನು ಪ್ರಬಲ ರಾಜಕೀಯ ಅಸ್ತ್ರವನ್ನಾಗಿ ಪರಿವರ್ತಿಸಿದ ಶ್ರೇಯಸ್ಸು ಆರ್ಜೆಡಿ ವರಿಷ್ಠ ಲಾಲು ಪ್ರಸಾದ್ ಯಾದವ್ ಅವರಿಗೆ ಸಲ್ಲುತ್ತದೆ.
1990ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ ಲಾಲು ಬಿಹಾರದ ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿಯಾಗಿದ್ದಾಗ, ಅವರು ಈ ಹಬ್ಬವನ್ನು ಜನಸಾಮಾನ್ಯರೊಂದಿಗೆ ಬೆರೆಯುವ ವೇದಿಕೆಯನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಿಕೊಂಡರು. ಪಾಟ್ನಾದ 10, ಸರ್ಕ್ಯುಲರ್ ರೋಡ್ನಲ್ಲಿರುವ ರಾಬ್ಡಿ ದೇವಿ ನಿವಾಸದಲ್ಲಿ ನಡೆಯುತ್ತಿದ್ದ ಲಾಲು ಅವರ ‘ದಹಿ-ಚೂಡ’ ಕೂಟಗಳು ದೇಶಾದ್ಯಂತ ಪ್ರಖ್ಯಾತಿ ಪಡೆದಿದ್ದವು. ಇದು ಕೇವಲ ಊಟದ ಕೂಟವಾಗಿರಲಿಲ್ಲ; ಅದು ಲಾಲು ಅವರ ‘ಸಾಮಾಜಿಕ ನ್ಯಾಯ’ದ ಮತ್ತು ‘ಮಣ್ಣಿನ ಮಗ’ ಎಂಬ ಇಮೇಜ್ಅನ್ನು ಗಟ್ಟಿಗೊಳಿಸುವ ತಂತ್ರವಾಗಿತ್ತು. ಸಾವಿರಾರು ಕಾರ್ಯಕರ್ತರು, ಬಡವರು ಮತ್ತು ಗಣ್ಯರು ಒಂದೇ ಪಂಕ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಕುಳಿತು ಊಟ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದ ಆ ದೃಶ್ಯಗಳು, ಲಾಲು ಅವರ ಜನಪ್ರಿಯತೆಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುವಲ್ಲಿ ಮಹತ್ತರ ಪಾತ್ರ ವಹಿಸಿದ್ದವು.
ಇದನ್ನು ಓದಿದ್ದೀರಾ? ಈ ದಿನ ಸಂಪಾದಕೀಯ | ಬರಪೀಡಿತ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಜನರ ಜಲಾಗ್ರಹದ ಕೂಗು ಕೇಳಿಸುವುದೇ ಸರ್ಕಾರಕ್ಕೆ?
ಕಾಲಕ್ರಮೇಣ, ಈ ಕೂಟಗಳು ಬಿಹಾರದ ರಾಜಕೀಯ ಬದಲಾವಣೆಗಳನ್ನು ಸೂಚಿಸುವ ದಿಕ್ಸೂಚಿಗಳಾದವು. ಯಾವ ನಾಯಕ ಯಾರ ಔತಣಕೂಟಕ್ಕೆ ಹೋಗುತ್ತಾರೆ, ಯಾರು ಗೈರಾಗುತ್ತಾರೆ ಎಂಬುದು ಮುಂದಿನ ಮೈತ್ರಿ ಬದಲಾವಣೆಯ ಮುನ್ಸೂಚನೆಯಾಗಿರುತ್ತಿತ್ತು. ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ನಿತೀಶ್ ಕುಮಾರ್ ಅವರು ಲಾಲು ಅವರ ಔತಣಕೂಟದಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಿದರೆ ಎನ್ಡಿಎ ಪಾಳಯದಲ್ಲಿ ನಡುಕ ಹುಟ್ಟುತ್ತಿತ್ತು. ಅದೇ ಅವರು ಅಲ್ಲಿಗೆ ಹೋಗದೆ ಬಿಜೆಪಿ ನಾಯಕರ ಕೂಟಕ್ಕೆ ತೆರಳಿದರೆ ಮಹಾಘಟಬಂಧನ ಮುರಿಯುವ ಸೂಚನೆ ಸಿಗುತ್ತಿತ್ತು. ಹೀಗೆ, ಒಂದು ಬಟ್ಟಲು ಮೊಸರು-ಅವಲಕ್ಕಿ ಬಿಹಾರದ ಅಧಿಕಾರ ಬದಲಾವಣೆಯ ಸಂಕೇತವಾಗಿ ಮಾರ್ಪಟ್ಟಿತು.
ಈ ಬಾರಿಯ ಸಂಕ್ರಾಂತಿ ಬಿಹಾರ ರಾಜಕೀಯದಲ್ಲಿ ಮಹತ್ವದ ತಿರುವುಗಳಿಗೆ ಸಾಕ್ಷಿಯಾಗಿದೆ. ತೇಜ್ ಪ್ರತಾಪ್ ‘ಶಕ್ತಿ ಪ್ರದರ್ಶನ’ ಮತ್ತು ಲಾಲು ಆಗಮನ. ಆರ್ಜೆಡಿಯಿಂದ ಅಂತರ ಕಾಯ್ದುಕೊಂಡಿದ್ದ ಲಾಲು ಅವರ ಹಿರಿಯ ಪುತ್ರ ತೇಜ್ ಪ್ರತಾಪ್ ಯಾದವ್ ಏರ್ಪಡಿಸಿದ್ದ ಬೃಹತ್ ‘ದಹಿ-ಚೂಡ’ ಕೂಟಕ್ಕೆ ಸ್ವತಃ ಲಾಲು ಪ್ರಸಾದ್ ಯಾದವ್ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದ್ದು ದೊಡ್ಡ ಸುದ್ದಿಯಾಗಿದೆ. ಇದನ್ನು ತಂದೆ-ಮಗನ ಬಾಂಧವ್ಯ ಸರಿಪಡಿಸುವ ಮತ್ತು ಪಕ್ಷದೊಳಗಿನ ಭಿನ್ನಮತ ಶಮನಗೊಳಿಸುವ ಪ್ರಯತ್ನವೆಂದು ವಿಶ್ಲೇಷಿಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ.
ಇತ್ತ ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿ ನಿತೀಶ್ ಕುಮಾರ್ ಅವರು ಎಲ್ಜೆಪಿ (ರಾಮ್ ವಿಲಾಸ್) ನಾಯಕ ಚಿರಾಗ್ ಪಾಸ್ವಾನ್ ಆಯೋಜಿಸಿದ್ದ ಔತಣಕೂಟದಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸುವ ಮೂಲಕ ಎನ್ಡಿಎ ಮೈತ್ರಿಕೂಟದಲ್ಲಿ ತಾನು ಗಟ್ಟಿಯಾಗಿದ್ದೇನೆ ಎಂಬ ಸಂದೇಶ ರವಾನಿಸಿದ್ದಾರೆ.
ಮತ್ತೊಂದೆಡೆ, ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ಆಯೋಜಿಸಿದ್ದ ಔತಣಕೂಟಕ್ಕೆ ಸ್ವಪಕ್ಷದ ಶಾಸಕರೇ ಗೈರಾಗಿರುವುದು ಪಕ್ಷಾಂತರದ ಭೀತಿಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಿದೆ. ಆರು ಜನ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ಶಾಸಕರು ಎನ್ಡಿಎ ಸೇರಬಹುದು ಎಂಬ ಗುಸುಗುಸು ಪಾಟ್ನಾದ ರಾಜಕೀಯ ವಲಯದಲ್ಲಿ ದಟ್ಟವಾಗಿದೆ.
ದೆಹಲಿ ರಾಜಕಾರಣಕ್ಕೆ ಲಗ್ಗೆ ಇಟ್ಟ ಬಿಹಾರಿ ರುಚಿ
ಬಿಹಾರದ ಗಡಿ ದಾಟಿ ‘ದಹಿ-ಚೂಡ’ ರಾಜಕಾರಣ ದೆಹಲಿಯನ್ನು ತಲುಪಿದ್ದು 2000ದ ದಶಕದಲ್ಲಿ. ರಾಮ್ ವಿಲಾಸ್ ಪಾಸ್ವಾನ್, ಶರದ್ ಯಾದವ್ ಮತ್ತು ಲಾಲು ಪ್ರಸಾದ್ ಯಾದವ್ ಅವರಂತಹ ಘಟಾನುಘಟಿ ನಾಯಕರು ಕೇಂದ್ರ ರಾಜಕಾರಣದಲ್ಲಿ ಸಕ್ರಿಯರಾದಾಗ, ಅವರು ತಮ್ಮ ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಅಸ್ಮಿತೆಯನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸಲು ದೆಹಲಿಯಲ್ಲೂ ಈ ಕೂಟಗಳನ್ನು ಆಯೋಜಿಸಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು. ದೆಹಲಿಯ ಲುಟಿಯನ್ಸ್ ವಲಯದಲ್ಲಿ ನಡೆಯುವ ಈ ಕೂಟಗಳು ಕೇವಲ ಬಿಹಾರಿಗಳಿಗೆ ಸೀಮಿತವಾಗಿಲ್ಲ. ಪ್ರಧಾನ ಮಂತ್ರಿಗಳಿಂದ ಹಿಡಿದು ವಿರೋಧ ಪಕ್ಷದ ನಾಯಕರವರೆಗೆ ಎಲ್ಲರೂ ಇಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸುತ್ತಾರೆ. ಸಂಸತ್ತಿನ ಚಳಿಗಾಲದ ಅಧಿವೇಶನ ಮುಗಿದ ನಂತರ ಮತ್ತು ಬಜೆಟ್ ಅಧಿವೇಶನಕ್ಕೆ ಮುನ್ನ ನಡೆಯುವ ಈ ಕೂಟಗಳು, ಪಕ್ಷಾತೀತವಾಗಿ ನಾಯಕರು ಬೆರೆಯಲು ಮತ್ತು ಅನೌಪಚಾರಿಕವಾಗಿ ಮೈತ್ರಿ ಮಾತುಕತೆಗಳನ್ನು ನಡೆಸಲು ಇದೊಂದು ವೇದಿಕೆಯಾಗಿದೆ.
ಒಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ, ಬಿಹಾರದಲ್ಲಿ ಸಂಕ್ರಾಂತಿಯ ‘ದಹಿ-ಚೂಡ’ ಕೇವಲ ಹೊಟ್ಟೆ ತುಂಬಿಸುವ ಆಚರಣೆಯಲ್ಲ; ಅದು ಅಧಿಕಾರವನ್ನು ಉಳಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ, ಮೈತ್ರಿಗಳನ್ನು ಮುರಿಯುವ ಮತ್ತು ಹೊಸ ಸರ್ಕಾರಗಳನ್ನು ಕಟ್ಟುವ ರಾಜಕೀಯ ದಾಳವಾಗಿದೆ. ತೇಜ್ ಪ್ರತಾಪ್ ಅವರ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಲಾಲು ತಿಂದ ಮೊಸರು ಸಿಹಿಯಾಗಿತ್ತೇ ಅಥವಾ ನಿತೀಶ್ ಕುಮಾರ್ ಅವರ ನಡೆಯಲ್ಲಿ ಹುಳಿ ಇತ್ತೇ ಎಂಬುದು ಮುಂದಿನ ದಿನಗಳ ರಾಜಕೀಯ ಬೆಳವಣಿಗೆಗಳಲ್ಲಿ ತಿಳಿಯಲಿದೆ. ಆದರೆ ಸದ್ಯಕ್ಕಂತೂ, ಬಿಹಾರದ ರಾಜಕೀಯವು ಮೊಸರು-ಅವಲಕ್ಕಿಯಷ್ಟೇ ತಂಪಾಗಿರದೇ, ಮಸಾಲೆಭರಿತವಾಗಿದೆ ಎಂಬುದಂತೂ ಸತ್ಯ.
