ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ, ಸಮಾನತೆ ಮತ್ತು ಭ್ರಾತೃತ್ವವನ್ನು ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾಗಿ ನೋಡಬಾರದು. ಅವು ಒಂದೇ ತ್ರಿಮೂರ್ತಿ ತತ್ವದ ಭಾಗಗಳು. ಒಂದನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ಇನ್ನೊಂದು ಇರಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ. ಸಮಾನತೆ ಇಲ್ಲದ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯವು ಕೆಲವೇ ಜನರ ಆಡಳಿತಕ್ಕೆ ದಾರಿ ಮಾಡಿಕೊಡುತ್ತದೆ, ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯವಿಲ್ಲದ ಸಮಾನತೆಯು ವ್ಯಕ್ತಿಗತ ಪ್ರತಿಭೆಯನ್ನು ಕೊಲ್ಲುತ್ತದೆ – ಡಾ ಬಿ ಆರ್ ಅಂಬೇಡ್ಕರ್
ಭಾರತದ ಸಂವಿಧಾನದ ಪೀಠಿಕೆ ಕೇವಲ ಸಂವಿಧಾನದ ಪುಸ್ತಕದ ಮೊದಲ ಪುಟವಲ್ಲ, ಅದು ಇಡೀ ರಾಷ್ಟ್ರದ ಆತ್ಮಸಾಕ್ಷಿ ಮತ್ತು ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವದ ಜೀವನಾಡಿ. ಶಾಲೆಗಳಲ್ಲಿ, ಸರ್ಕಾರಿ ಸಮಾರಂಭಗಳಲ್ಲಿ ನಾವು “ಭಾರತದ ಪ್ರಜೆಗಳಾದ ನಾವು…” ಎಂದು ಕೈ ಮುಂದೆ ಚಾಚಿ ಪ್ರತಿಜ್ಞೆ ಮಾಡುತ್ತೇವೆ. ಆದರೆ ಆ ಮಾತುಗಳ ಆಳವನ್ನು, ಆ ತೂಕವನ್ನು ನಮ್ಮ ದೈನಂದಿನ ಬದುಕಿನಲ್ಲಿ ಅಳವಡಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದೇವೆಯೇ ಎಂಬ ಪ್ರಶ್ನೆ ಇಂದು ಹಿಂದೆಂದಿಗಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚು ಕಾಡುತ್ತಿದೆ. ಇಂದಿನ ದ್ವೇಷದ ರಾಜಕಾರಣ, ಕೋಮು ಧ್ರುವೀಕರಣ ಮತ್ತು ಅಸಹಿಷ್ಣುತೆಯ ಕಲುಷಿತ ವಾತಾವರಣದಲ್ಲಿ, ಪೀಠಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಅಡಗಿರುವ ಮೌಲ್ಯಗಳು ನಮಗೆ ದಾರಿದೀಪವಾಗಬೇಕಿದೆ.
ಅಂಬೇಡ್ಕರ್ ಕಂಡ ‘ತ್ರಿವಳಿ ತತ್ವಗಳ’ ಒಕ್ಕೂಟ
ಸಂವಿಧಾನದ ಪೀಠಿಕೆಯಲ್ಲಿರುವ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ, ಸಮಾನತೆ ಮತ್ತು ಭ್ರಾತೃತ್ವ ಎಂಬ ಪದಗಳು ಕೇವಲ ಶಬ್ದಗಳಲ್ಲ. ಸಂವಿಧಾನ ಶಿಲ್ಪಿ ಡಾ. ಬಿ.ಆರ್. ಅಂಬೇಡ್ಕರ್ ಅವರು ಸಂವಿಧಾನ ರಚನಾ ಸಭೆಯ ತಮ್ಮ ಅಂತಿಮ ಭಾಷಣದಲ್ಲಿ ಈ ಬಗ್ಗೆ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಎಚ್ಚರಿಸಿದ್ದರು, “ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ, ಸಮಾನತೆ ಮತ್ತು ಭ್ರಾತೃತ್ವವನ್ನು ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾಗಿ ನೋಡಬಾರದು. ಅವು ಒಂದೇ ತ್ರಿಮೂರ್ತಿ ತತ್ವದ ಭಾಗಗಳು. ಒಂದನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ಇನ್ನೊಂದು ಇರಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ. ಸಮಾನತೆ ಇಲ್ಲದ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯವು ಕೆಲವೇ ಜನರ ಆಡಳಿತಕ್ಕೆ ದಾರಿ ಮಾಡಿಕೊಡುತ್ತದೆ, ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯವಿಲ್ಲದ ಸಮಾನತೆಯು ವ್ಯಕ್ತಿಗತ ಪ್ರತಿಭೆಯನ್ನು ಕೊಲ್ಲುತ್ತದೆ.” ದುರದೃಷ್ಟವಶಾತ್, ಇಂದು ನಾವು ಈ ಕೊಂಡಿಯನ್ನು ಕಳಚಿಕೊಂಡಿದ್ದೇವೆ.
- ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ (Liberty): ಪೀಠಿಕೆಯು ಕೇವಲ ದೈಹಿಕ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯವನ್ನಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲದೆ, ‘ಚಿಂತನೆ, ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಿ, ನಂಬಿಕೆ ಮತ್ತು ಆರಾಧನೆಯ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ’ವನ್ನು ಖಾತರಿಪಡಿಸುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ಪ್ರಸ್ತುತ ಸನ್ನಿವೇಶದಲ್ಲಿ ಏನಾಗುತ್ತಿದೆ? ಭಿನ್ನಾಭಿಪ್ರಾಯವನ್ನು ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸುವುದು ಅಪರಾಧವೆಂಬಂತೆ ಬಿಂಬಿಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ. ಪ್ರಶ್ನಿಸುವವರನ್ನು ‘ದೇಶದ್ರೋಹಿ’ ಎಂದು ಕರೆಯುವ, ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಆಹಾರ, ಉಡುಪು ಅಥವಾ ಆಚರಣೆಗಳ ಮೇಲೆ ನಿರ್ಬಂಧ ಹೇರುವ ಪ್ರವೃತ್ತಿ ಹೆಚ್ಚುತ್ತಿದೆ. ನಿಜವಾದ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಎಂದರೆ ಕೇವಲ ನಮಗೆ ಬೇಕಾದ್ದನ್ನು ಮಾಡುವುದಲ್ಲ, ನಮ್ಮೊಂದಿಗೆ ಭಿನ್ನಾಭಿಪ್ರಾಯ ಹೊಂದಿರುವವರ ಮಾತನ್ನೂ ಗೌರವಿಸುವುದಾಗಿದೆ. “ನನ್ನ ಅಭಿಪ್ರಾಯಕ್ಕೆ ನಿಮ್ಮ ಮಾತು ವಿರುದ್ಧವಾಗಿದ್ದರೂ, ಅದನ್ನು ಹೇಳುವ ನಿಮ್ಮ ಹಕ್ಕನ್ನು ನಾನು ರಕ್ಷಿಸುತ್ತೇನೆ,” ಎಂಬ ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವದ ಮೌಲ್ಯ ಇಂದು ಅವಶ್ಯಕವಾಗಿದೆ.
- ಸಮಾನತೆ (Equality): ನಾವು ರಾಜಕೀಯವಾಗಿ ‘ಒಬ್ಬ ವ್ಯಕ್ತಿ, ಒಂದು ಮತ, ಒಂದು ಮೌಲ್ಯ’ ಎಂಬ ತತ್ವದ ಮೂಲಕ ಸಮಾನತೆಯನ್ನು ಸಾಧಿಸಿದ್ದೇವೆ. ಆದರೆ ಅಂಬೇಡ್ಕರ್ ಅವರು ಅಂದೇ ಹೇಳಿದಂತೆ, “ನಾವು ರಾಜಕೀಯ ಸಮಾನತೆ ಹೊಂದಿರುವ ಆದರೆ ಸಾಮಾಜಿಕ ಮತ್ತು ಆರ್ಥಿಕ ಅಸಮಾನತೆ ಇರುವ ವಿರೋಧಾಭಾಸದ ಬದುಕಿಗೆ ಕಾಲಿಡುತ್ತಿದ್ದೇವೆ”. ಇಂದಿಗೂ ದಲಿತರ ಮೇಲಿನ ದೌರ್ಜನ್ಯಗಳು, ಮಹಿಳೆಯರ ಮೇಲಿನ ಹಿಂಸೆ ಮತ್ತು ಬಡವ-ಶ್ರೀಮಂತರ ನಡುವಿನ ಅಗಾಧ ಕಂದಕ ಈ ಮಾತಿಗೆ ಸಾಕ್ಷಿಯಾಗಿದೆ. ಪೀಠಿಕೆ ಹೇಳುವ ‘ಅಂತಸ್ತು ಮತ್ತು ಅವಕಾಶಗಳ ಸಮಾನತೆ’ ಇಂದಿಗೂ ಕೋಟ್ಯಂತರ ಭಾರತೀಯರಿಗೆ ಮರೀಚಿಕೆಯೇ ಆಗಿದೆ.
- ಭ್ರಾತೃತ್ವ (Fraternity): ಇದು ಅತ್ಯಂತ ನಿರ್ಲಕ್ಷಿಸಲ್ಪಟ್ಟ, ಆದರೆ ಇಂದಿನ ಕಾಲಘಟ್ಟಕ್ಕೆ ಅತ್ಯಂತ ಮುಖ್ಯವಾದ ಪದ. ಭ್ರಾತೃತ್ವ ಎಂದರೆ ನಾವೆಲ್ಲರೂ ಒಂದೇ ತಾಯಿಯ ಮಕ್ಕಳು, ಒಂದೇ ಮಣ್ಣಿನವರು ಎಂಬ ಭಾವನೆ. ಆದರೆ ಇಂದು ಧರ್ಮ, ಜಾತಿ ಮತ್ತು ಭಾಷೆಯ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ಮನುಷ್ಯರನ್ನು ಒಡೆಯಲಾಗುತ್ತಿದೆ. ಸಾಮಾಜಿಕ ಜಾಲತಾಣಗಳಲ್ಲಿ ಹರಡುವ ದ್ವೇಷಪೂರಿತ ಭಾಷಣಗಳು ಮತ್ತು ಕೋಮು ಗಲಭೆಗಳು ನಮ್ಮ ಸಹಬಾಳ್ವೆಯ ಬೇರನ್ನೇ ಕತ್ತರಿಸುತ್ತಿವೆ. ಒಬ್ಬ ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಘನತೆಯನ್ನು ಗೌರವಿಸುವುದೇ ನಿಜವಾದ ಭ್ರಾತೃತ್ವ. ದ್ವೇಷದ ರಾಜಕಾರಣಕ್ಕೆ ಉತ್ತರವಾಗಿ ನಾವು ಪ್ರೀತಿ ಮತ್ತು ಸಹೋದರತೆಯನ್ನು ಬೆಳೆಸಿಕೊಳ್ಳದಿದ್ದರೆ, ರಾಷ್ಟ್ರದ ಏಕತೆಗೆ ಧಕ್ಕೆ ಬರುವುದು ಖಚಿತ.
ವ್ಯಕ್ತಿಪೂಜೆ ಮತ್ತು ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವದ ಅಪಾಯ
ಇಂದಿನ ರಾಜಕೀಯ ಸನ್ನಿವೇಶಕ್ಕೆ ಅಂಬೇಡ್ಕರ್ ಅವರ ಮತ್ತೊಂದು ಎಚ್ಚರಿಕೆ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಸ್ತುತವಾಗಿದೆ. “ಭಕ್ತಿ ಧರ್ಮದಲ್ಲಿ ಮುಕ್ತಿ ನೀಡಬಹುದು, ಆದರೆ ರಾಜಕೀಯದಲ್ಲಿ ಭಕ್ತಿ ಅಥವಾ ವ್ಯಕ್ತಿಪೂಜೆ ಅಧಃಪತನಕ್ಕೆ ಮತ್ತು ಸರ್ವಾಧಿಕಾರಕ್ಕೆ ಖಚಿತವಾದ ದಾರಿ,” ಎಂದು ಅವರು ಹೇಳಿದ್ದರು. ಇಂದು ನಾವು ನಾಯಕರನ್ನು ಪ್ರಶ್ನಿಸುವ ಬದಲು ಅವರನ್ನು ಆರಾಧಿಸುವ ಹಂತಕ್ಕೆ ತಲುಪಿದ್ದೇವೆ. ಇದು ಸಂವಿಧಾನದ ಆಶಯಕ್ಕೆ ವಿರುದ್ಧವಾದ ಬೆಳವಣಿಗೆ. ಪ್ರಜೆಗಳು ಪ್ರಭುಗಳಾಗಬೇಕೇ ಹೊರತು ಭಕ್ತರಾಗಬಾರದು.
ಐತಿಹಾಸಿಕ ಕೇಶವಾನಂದ ಭಾರತಿ (1973) ಪ್ರಕರಣದಲ್ಲಿ ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್, “ಪೀಠಿಕೆಯು ಸಂವಿಧಾನದ ಮೂಲ ಸಂರಚನೆಯ (Basic Structure) ಭಾಗವಾಗಿದೆ. ಸಂಸತ್ತು ಕೂಡ ತಿದ್ದುಪಡಿಯ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ಈ ಮೂಲ ತತ್ವಗಳನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸುವಂತಿಲ್ಲ,” ಎಂದು ಸ್ಪಷ್ಟಪಡಿಸಿದೆ. ಅಂದರೆ, ಭಾರತದ ಜಾತ್ಯತೀತ ಮತ್ತು ಪ್ರಜಾಸತ್ತಾತ್ಮಕ ಮೌಲ್ಯಗಳನ್ನು ಯಾರು ಎಷ್ಟೇ ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿದರೂ ಅಳಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ ಎಂಬುದು ಕಾನೂನಿನ ಭರವಸೆಯಾಗಿದೆ.
ಇದನ್ನೂ ಓದಿ ಆರೋಗ್ಯ ಹಕ್ಕಿಗಾಗಿ ʼಆಸ್ಪತ್ರೆ ದರ ನಿಯಂತ್ರಣ ಕಾಯ್ದೆʼ ಅನಿವಾರ್ಯ
ಸಂವಿಧಾನದ ಪೀಠಿಕೆ ಒಂದು ಕನ್ನಡಿಯಿದ್ದಂತೆ. ಅದರಲ್ಲಿ ನಮ್ಮ ಸಮಾಜದ ಮುಖ ಕುರೂಪವಾಗಿ (ಜಾತಿವಾದ, ಕೋಮುವಾದದಿಂದ) ಕಾಣುತ್ತಿದ್ದರೆ, ನಾವು ಕನ್ನಡಿಯನ್ನಲ್ಲ, ನಮ್ಮ ಮುಖವನ್ನು ತಿದ್ದಿಕೊಳ್ಳಬೇಕಿದೆ. ದ್ವೇಷ, ಅಸೂಯೆ ಮತ್ತು ವಿಭಜನೆಯ ಈ ಕಾಲಘಟ್ಟದಲ್ಲಿ, “ನಾವೆಲ್ಲಾ ಭಾರತೀಯರು” ಎಂಬ ಭಾವನೆಯೇ ನಮ್ಮನ್ನು ಉಳಿಸಬಲ್ಲದು. ಸಂವಿಧಾನವು ಕೇವಲ ವಕೀಲರ ಗ್ರಂಥವಾಗಬಾರದು, ಅದು ಸಾಮಾನ್ಯ ಪ್ರಜೆಯ ಜೀವನದ ವಿಧಾನವಾಗಬೇಕು (Way of Life). ಆಗ ಮಾತ್ರ ಭಾರತ ನಿಜವಾದ ಅರ್ಥದಲ್ಲಿ ಪೀಠಿಕೆ ಹೇಳುವಂತಹ ‘ಸಾರ್ವಭೌಮ, ಸಮಾಜವಾದಿ, ಸಾಮರಸ್ಯದ, ಪ್ರಜಾಸತ್ತಾತ್ಮಕ ಗಣರಾಜ್ಯ’ವಾಗಿ ಉಳಿಯಲು ಸಾಧ್ಯ.
ಇದನ್ನೂ ಓದಿ ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ ‘ಅಂಬೇಡ್ಕರ್ ನಗರೋದ್ಯೋಗ ಖಾತ್ರಿ ಯೋಜನೆ’ ಜಾರಿಯಾಗಲಿ
ಜಿ. ಎಸ್. ಶರಣು
ಪತ್ರಿಕೋದ್ಯಮ ಪದವೀಧರ, ಕುಷ್ಟಗಿ
